Patogeneza Zespołu Stopy Cukrzycowej

Opublikowano: 29 marca 2015

Zasadniczą role w patogenezie zespołu stopy cukrzycowej odgrywa neuropatia - uszkodzenie obwodowego układu nerwowego.


Neuropatia jest bardzo częstym powikłaniem cukrzycy - zgodnie z wynikami badań epidemiologicznych, liczba przypadków neuropatii obwodowej wśród chorych na cukrzycę wynosi 5-60% (1,2)


Chory najczęściej nie zgłasza żadnych dolegliwości, a rozpoznanie istniejącej neuropatii wymaga aktywnego postępowania diagnostycznego.

PAMIĘTAJ! Co najmniej raz w roku, u każdego pacjenta z cukrzycą, należy przeprowadzić badanie czucia w obrębie stóp

Diagnoza występowania uszkodzenia obwodowego układu nerwowego u chorego na cukrzycę obliguje do nasilenia działań edukacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem postępowania zapobiegającego powstawaniu ran i owrzodzeń stóp.

  Uszkodzenie włókien motorycznych powoduje zanik drobnych mięśni stopy i powstanie tzw. palców     młoteczkowatcyh. Zdeformowane palce (tzw. palce młoteczkowate ryc.1) są  narażone na urazy mechaniczne.

Neuropatia włókien czuciowych sprawia, że uszkodzenia oraz rany przez długi czas pozostają nie zauważone, a chorzy zgłaszają sie do lekarza zbyt późno.

                                                                                                                                                              Ryc. 1. Palce młoteczkowate

PAMIĘTAJ! U pacjentów z już rozpoznaną neuropatią czuciowo-ruchową szczególnie ważne jest oglądanie stóp podczas każdej wizyty lekarskiej.                                                                                                                                                       

Uszkodzenie włókien autonomicznych układu nerwowego powoduje, że skóra stóp staje się bardzo sucha i łatwo pęka.

Chorzy z neuropatią cukrzycową znajdują się w grupie wysokiego ryzyka owrzodzenia stóp oraz amputacji kończyny. Występowanie tego powikłania zwiększa ryzyko amputacji : 1,2- krotnie, 12-krotnie jeśli współistnieje deformacja i 36-krotnie u chorych, którzy już byli leczeni z powodu owrzodzenia stopy. (3,4)

Jak wspomniano wyżej, neuropatia najczęściej nie powoduje u chorego żadnych subiektywnych dolegliwości. Postać bólowa występuje znacznie rzadziej. W przypadkach neuropatii bólowej chorzy  zgłaszają dokuczliwe pieczenia, mrowienia, drętwienia stóp, które pojawiają się głównie podczas odpoczynku oraz w nocy, ustępują natomiast  podczas chodzenia (ta cecha  pozwala  odróżnić dolegliwości  spowodowane neuropatią od  dolegliwości wywołanych niedokrwieniem kończyn). Pacjenci mogą również skarżyć się na uczucie zimnych stóp oraz kurcze mięśni kończyn.

U około połowy chorych oprócz neuropatii stwierdza się niedokrwienie kończyn. Niedokrwiona kończyna charakteryzuje się cienką, skłonną do urazów skórą, brakiem owłosienia oraz brakiem tętna na tętnicy grzbietowej  (ryc. 2).

Ryc. 2.

Dolegliwości bólowe typowe dla niedokrwienia (chromanie przestankowe) mogą nie występować nawet  u pacjentów z  nasilonymi zmianami z powodu współistniejącej neuropatii. Niedokrwienie znacznie utrudnia gojenie ran i zwiększa ryzyko amputacji kończyny.

Wielu chorych z cukrzycą cierpi na zaburzenia widzenia związane z retinopatią - gorsza ostrość wzroku sprzyja urazom stóp. Również  towarzyszące nefropatii i  niewydolności nerek obrzęki (mogą one towarzyszyć również innym schorzeniom) zwiększają ryzyko otarć i owrzodzeń spowodowanych przez obuwie.                                                                                                                                                 

Pamiętaj! Niedokrwienie znacznie utrudnia gojenie ran i zwiększa ryzyko amputacji!


W zależności od stwierdzanych zaburzeń możemy dokonać podziału na zespół stopy cukrzycowej neuropatycznej (stwierdza się cechy uszkodzenia obwodowego układu nerwowego a ukrwienie jest prawidłowe), niedokrwiennej ( nie ma odchyleń w badaniu neurologicznym, obecne są  cechy niedokrwienia) oraz zespół stopy cukrzycowej mieszanej (obecna jest zarówno neuropatia jak i niedokrwienie).


     * zdjęcia i opracowanie - dr hab. med. Anna Korzon - Burakowska, Klinika Diabetologii i Nadciśnienia Tętniczego. GUM

1. Tesfaye S., Stevens L.K., Stephenson J.M., Fuller J.H.,Plater M., Ionescu-Tirgoviste C., Nuber A., Pozza G., Ward J.D. Eurodiab IDDM Study Group. Prevalence of diabetic peripheral neuropathy and its relation to glycaemic control and potential risk factors: The Eurodiab IDDM Complications Study. Diabetologia 1996; 39(11), 1377-138
2. Davies M., Brophy S., Williams R., Williams R., Taylor A. The preva- lence, severity, and impact of painful diabetic peripheral neuropaty in type 2 diabetes. Diabetes Care 2006; 29(7), 1518-1522
3. Dyck P., Davies J., Wilson D., Service F.J., Melton L.J. 3rd, O'Brien P.C. Risk factor for severity of diabetic polyneuropathy : intensive longitudinal assesment of the Rochester Diabetic Neuropathy Study cohort. Diabetes Care 1999; 22(9), 1479-1486
4. Armstrong DG, Lavery LA, Harkless LB Validation of a diabetic wound classification system. The contribution of depth, infection, and ischemia to risk of amputation. Diabetes Care. 1998 May;21(5):855-9.

 
 
 
 
Czytaj także:

Klasyfikacja Stopy Cukrzycowej

W załeżności od zaburzeń można dokonać podziału  na zespół stopy cukrzycowej neuropatycznej, niedokrwiennej, lub mieszanej.
 

więcej

Stopa cukrzycowa

Według WHO stopa cukrzycowa to występowanie infekcji, owrzodzenia i/lub destrukcji tkanek głębokich stopy w połączeniu z obecnością zaburzeń neurologicznych i choroby naczyń obwodowych w kończynach dolnych o różnym stopniu zaawansowania. Ze względu na dominującą patologię wyróżnia się stopę cukrzycową neuropatyczną, niedokrwienną i mieszaną.1

więcej