Odleżyny leczone w domu pacjenta - wyzwanie dla lekarza POZ i pielęgniarki

Opublikowano: 2 marca 2016

Odleżyny leczone w domu pacjenta - wyzwanie dla lekarza POZ i pielęgniarki środowiskowej.

Iwona Kurełek, Pielęgniarka, POZ w Siedlcach

Opis przypadku:

Kobieta lat 70. Przebywała w szpitalu z powodu sepsy. Pacjentka podczas szpitalnego pobytu przestała chodzić, w efekcie doszło do powstania odleżyny na prawym pośladku i zaczerwienienia na lewym. W takim stanie pacjentka wypisana do domu do dalszej opieki lekarza POZ i pielęgniarki środowiskowej.

Czynniki obciążające: przebyta sepsa, zaawansowany wiek i waga ok. 150 kg.

Rany: Odleżyna na prawym pośladku, pokryta w całości czarną martwicą, o głębokości niemożliwej do oceny. Na lewym pośladku widoczne nieblednące zaczerwienienie z zasinieniem obrzeży sklasyfikowane, jako odleżyna I stopnia. Stan z dnia objęcia pacjentki opieką przedstawia fot. 1.

Fot. 1. Początek leczenia

Początkowe cele pielęgnacyjne:

  • oczyszczenie odleżyny na prawym pośladku z martwicy i umożliwienie oceny stanu tkanek pod martwicą;
  • zabezpieczenie odleżyny I stopnia na lewym pośladku przed pogłębieniem i doprowadzenie do jej pełnego wyleczenia.

Zastosowany protokół postępowania:

  • Zalecenie zmiany pozycji, maksymalnie co 2 godziny.
  • Pielęgnacja skóry na pośladkach i w okolicach narażonych na odparzenia i odleżyny.
  • Odleżyna na prawym pośladku: Umycie i mechaniczne oczyszczenie rany. Zastosowano opatrunek warstwowy.
    • Na pozostałą po mechanicznym oczyszczaniu martwicę nałożono GranuGel® w celu uwodnienia martwicy i przyśpieszenia oddzielania się od dna rany.
    • Pokryty opatrunkiem Aquacel® Ag+ ExtraTM w celu kontrolowania mikrobiologicznego stanu rany.
    • Zamknięcie środowiska rany opatrunkiem Granuflex®.
    • Zmiana opatrunku co 3 dni.
  • Odleżyna na lewym pośladku: Umycie i osuszenie zaczerwienienia i całej okolicznej skóry. Pokrycie odleżyny (wraz z ok. 2 cm marginesem otaczającej ją zdrowej skóry) opatrunkiem Granuflex® w celu zabezpieczenia przed działaniem czynników zewnętrznych i przyśpieszenia procesu regeneracji tkanek.

Odleżyna na prawym pośladku stopniowo oczyszczała się autolitycznie, pojawiło się dużo wysięku i był wyczuwalny nieprzyjemny zapach. Każdorazowo przy zmianie opatrunku była myta, dezynfekowana i usuwane były z niej wszystkie możliwe do mechanicznego oczyszczenia tkanki. 

Po 3 tygodniach odleżyna była już w dużym stopniu oczyszczona, gdzieniegdzie widoczna była młoda ziarnina, a ilość wysięku zmniejszyła się. Nie było już nieprzyjemnego zapachu (fot. 2).

Podjęta została decyzja o dalszym stosowaniu takiego protokołu postępowania z odleżyną na prawym pośladku, a zmiany opatrunków nadal odbywały się co 3 dni.

Po 2 miesiącach uzyskano prawie zupełne oczyszczenie rany. Odleżyna okazała się głęboka - IV stopnia wg. skali EPUAP, z podminowanymi brzegami, a w dnie rany zaobserwowano ziarninę pokrytą resztkami martwicy rozpływnej i obfitym wysiękiem (fot. 3)

Zmiana postępowania:

  • Opatrunek do wypełnienia odleżyny - Aquacel® Ag+ ExtraTM
  • Ze względu na prawie zupełne oczyszczenie rany zdecydowano o zmianie opatrunku wtórnego na Aquacel® Foam. Pozwoliło to wydłużyć czas pomiędzy zmianami opatrunków.
  • Zmiana opatrunków co 5 dni

Odleżyna przy stosowaniu takiego połączenia opatrunków szybko zaczęła się wypłycać i obkurczać i po upływie 3 miesięcy od rozpoczęcia stosowania opatrunków specjalistycznych była w większości pokryta świeżym naskórkiem, a sam ubytek był wielkości monety 5 zł (fot. 4). Po kolejnym miesiącu prawie w pełni pokryła się naskórkiem – stan po 4 miesiącach leczenia przedstawia fot. 5. Delikatne zaczerwienienie widoczne wokół rany, odzwierciedla jej wymiary w momencie rozpoczęcia leczenia.

Fot. 4. po 3 miesiącach                                                        Fot.5 po 4 miesiącach                     

Podsumowanie:

Leczenie odleżyn w warunkach domowych, zwłaszcza tak głębokich jak w obu przedstawionych przypadkach, jest ogromnym wyzwaniem. Ograniczenia wynikające z utrudnionego dostępu do chirurga powodują, że proces ten wydłuża się znacząco.

Pomoc i zaangażowanie rodziny jest ogromnym wsparciem nie tylko dla pacjenta, ale także dla pielęgniarek i lekarzy opiekujących się takim chorym.

Zmiany pozycji pacjenta, prawidłowa pielęgnacja skóry oraz zastosowanie odpowiedniego protokołu postępowania miejscowego z raną, pozwala na wygojenie odleżyn, lub przynajmniej uzyskanie istotnej poprawy stanu rany.

W codziennej pielęgnacji pacjentów z odleżynami należy pamiętać także o tym, by zawsze zwracać uwagę na stan odżywienia chorego. Po pełnym wygojeniu odleżyny, obszar blizny wymaga nawilżanie i natłuszczania, aby zapobiec powstawaniu nowych odleżyn.


 

Czytaj także:

Odleżyny – wielki problem pielęgnacyjny

Pacjenci kierowani do Zakładów opiekuńczo-Leczniczych przewlekle chorzy, często obciążeni są odleżynami, nie rzadko są to odleżyny V stopnia. Ich pielęgnacja to ogromne wyzwanie wymagające holistycznego podejścia, kontynuacji leczenia chorób zasadniczych, uzupełnienia niedoborów białkowych, wyrównania elektrolitów i mikroelementów, zastosowania specjalistycznych opatrunków.

więcej